فصلنامه تخصصی مطالعات کودک و خانواده

فصلنامه تخصصی مطالعات کودک و خانواده

نقش سواد رسانه ای والدین در هدایت تربیتی نسلz در مواجهه با چالشهای زیست دیجیتال

نوع مقاله : ویژه نامه جنگ و مقاومت

نویسنده
طلبه سطح 4 تفسیر تطبیقی موسسه فاطمه الزهرا(سلام الله علیها) اصفهان، کارشناسی روانشناسی، مدرس حوزه علمیه خواهران
10.22034/khan.2026.1053
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی نقش سواد رسانه ‌ای والدین و طراحی مدل مفهومی هم‌سویی رسانه ‌ای والد–فرزند در هدایت تربیتی نسل Zو در مدیریت مواجهه با چالش‌های زیست دیجیتال انجام شد. پژوهش از نوع ترکیبی (کمّی-کیفی) بود و داده ‌ها با روش تحلیل تماتیک انجام گرفت. یافته ‌ها نشان داد که سواد رسانه ‌ای والدین به ‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه انتقال آن از طریق گفتگوهای رسانه ‌محور، الگوسازی آگاهانه، و تفکر انتقادی مشترک تعیین ‌کنندهٔ موفقیت هدایت تربیتی است. همچنین، شکاف تجربی دیجیتالی تأثیر سواد رسانه ‌ای را بجز در خانواده هایی که گفتگو در میان اعضای آن فراوانی بالایی دارد، کاهش می‌دهد. همچنین بازتثبیت مرجعیت تربیتی خانواده، نتیجهٔ حضور تعاملی والدین در فضای دیجیتال است،نه سلطة سنتی. نحوهٔ ظهور سواد رسانه ای در روابط روزمره به ‌ویژه از طریق گفتگو و مشارکت در فضای دیجیتال است که تعیین ‌کنندهٔ موفقیت هدایت تربیتی است. سواد رسانه ای والدین تنها زمانی به هدایت تربیتی مؤثر منجر می‌شود که از طریق الگوسازی آگاهانه، تفکر مشترک، و به ‌ویژه گفتگوهای رسانه ‌محور انتقال یابد. شکاف تجربی دیجیتالی نمی‌تواند به ‌تنهایی مانع هدایت شود؛ اما در غیاب گفت‌گو، تأثیر سواد رسانه ‌ای را کاهش می‌دهد.اعتماد متقابل و بازتثبیت مرجعیت تربیتی، نتایجِ فرآیندِ تعاملی هستند نه شرایط اولیه. مؤثرترین شاخص ‌های عملیاتی موفقیت، مدیریت توافقی زمان و تمایل فرزند به مشورت با والدین در قبال محتوای جدید است.
کلیدواژه‌ها